1500 میلیارد دلار، سرمایه ایرانیان خارج از کشور/ضرورت برنامه ریزی در بحث مهاجرت و مدیریت اعزام نیرو به فرامرزها

1500 میلیارد دلار، سرمایه ایرانیان خارج از کشور/ضرورت برنامه ریزی در بحث مهاجرت و مدیریت اعزام نیرو به فرامرزها



به گزارش اداره کل روابط عمومی دبیرخانه شورای عالی، سید جواد قوام شهیدی در نخستین همایش صدور خدمات فنی – مهندسی و کسب فرصت های اشتغال در بازارهای کار بین المللی  با بیان اینکه ایرانیان خارج از کشور در سطح جهان از جایگاه مناسبی برخوردارند، اظهار داشت: به گزارش تامسون رویترز موسسه معتبر رنکینگ جهانی در سال 2014 تعداد 24 نفر از ایرانیان، بالاترین سطح علمی را در فهرست سکانداران علم جهان کسب نموده‌اند که از این تعداد 10 نفر از آنان در داخل کشور و 12 نفر دیگر در خارج از کشور به سر می‌برند.
دبیر کل شورای عالی ایرانیان با اشاره به ضرورت تجدید نظر در بحث مهاجرت و مهندسی و مدیریت اعزام نیرو به فرامرزها، گفت: موضوع صدور خدمات و اعزام نیروهای فنی مهندسی و نیروی کار نیازمند بازتعریف میباشد.نیروی انسانی متخصص شرط لازم برای از بین بردن عقب‌ماندگی اقتصادی و استفاده از ظرفیتها و ایجاد انگیزه های لازم برای پیشرفت بوده و عاملی مهم در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری مناسب است.
وی  با بیان اینکه ایرانیان خارج از کشور در تمام کشورهای جهان شرایطی استثنايی را رقم زده اند، تصریح کرد: ضروری است با اتخاذ دو رویکرد خدمت محور و فرصت محور ، ضمن ایجاد مطلوبترین بستر برای دستیابی به صدور هدفمند وکم هزینه خدمات فنی مهندسی، دستاورد عظیمی را نصیبِ کشور و هموطنانِ در انتظار فرصتهای شغلی نماییم .

شایان ذکر است در این همایش همچنین سامانه بانک اطلاعات ایرانیان خارج از کشور با حضور علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رونمایی شد.

متن کامل سخنان دکتر قوام شهیدی در نخستین همایش صدور خدمات فنی – مهندسی و کسب فرصت های اشتغال در بازارهای کار بین المللی به شرح ذیل است:

"بسمه تعالی"

مهاجرت متخصصان و نیروهای کار در صدور خدمات فنی و مهندسی و کسب بازار کار بین المللی
موضوع صدور خدمات فنی و مهندسی بحثی بسیار نزدیک با موضوع مهاجرت است. مهاجرت به چند صورت ( دائم، موقت و با قصد بازگشت) انجام می‌گیرد. اصولا در کشورهایی مانند ایران ، به دلایل تاریخی نگاه به امر مهاجرت یک رویکرد مثبت نبوده و ازمهاجرت به عنوان یک امر پسندیده و یا یک ارزش کمتر ، یاد می‌شود.
سرمایه انسانی یکی از عوامل مؤثر در فرآیند رشد و توسعه‌ی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جامعه است. در جهان امروز از بحث مهاجرت و تبادل نیروی انسانی در کشورها به عنوان یک ارزش و آورده فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی یاد می‌شود.
ضرورت‌ها ، نیازها و اشباع فرصتهای شغلی و تخصصی در کشورهای توسعه یافته و برخوردار از یک طرف ،  فقدان زیرساختها، محدودیت منابع کشورهای غیربرخوردار و درحال توسعه از طرف دیگر  ، تبادل و گسیل منابع انسانی به فرامرزها برای امر اشتغال ، کسب ثروت ، مهارت ، علم و خلق ارزش در دنیای امروز ترتیبات نوینی را برای هر دو طیف برخوردار و غیر برخوردار شکل داده است.
مهاجرت نیروی کار و ارسال وجه بر توسعه داخل کشورهای مبدأ تاثیراتی از جمله : افزایش نقدینگی و تقاضا ، سرمایه‌گذاری، تحرک در تولید، افزایش اشتغال و رفاه ، ارتقای اقتصاد ملی پایدار، افزایش مشارکت سیاسی، کاهش فقر ، بهبود ساختار سرمایه انسانی ، افزایش سطح دسترسی به تحصیلات و بهداشت را به همراه دارد.
سیاست کشورهای در حال توسعه ناظر بر کاهش فقر و افزایش رشد است. به گزارش بانک جهانی در سال 2013، میزان درآمد کشورهای در حال توسعه از اعزام نیروی کار به خارج حدود 400 میلیارد دلار بوده و در گزارش سال 2014 ده ( 10 ) کشور نخستِ دارای بالاترین میزان دریافت حواله ارزی را به ترتیب هند، چین، فیلیپین، فرانسه، مکزیک، نیجریه، مصر، پاکستان، آلمان و بنگلادش نام برده و این درحالی است که ایران در رتبه 79 ام قرار گرفته است.قابل ذکر است که ثروت ایرانیان خارج کشور بالغ بر 1500 میلیارد دلار برآورد می شودکه بهره مندی توسعه کشور از چنین مولفه ای قابل مدیریت است.
بنابراین در دنیای امروز در کشورهای در حال توسعه مثل ایران یک تجدید نظر در بحث مهاجرت و مهندسی و مدیریت اعزام نیرو به فرامرزها از اولویت هاست و این کار نیازمند برنامه ریزی ومطالعه دقیق می‌باشد.
ضرورت اقداماتی برای کمک به توسعه اقتصادی اجتماعی کشور با صدور خدمات نیروهای فنی مهندسی و همچنین به منظور بهره‌برداری از تجربیات سایر کشورها از نگاه تولید ثروت و انتقال فناوری کاملاً مفید و راهگشا میباشد .بر اساس گزارش بانک جهانی دریافت وجه از طریق اعزام نیروی کار در کشورهای تیمور، تاجیکستان، قرقیزستان، نپال و مولداوی به ترتیب دارای بالاترین میزان تأثیر در تولید ناخالص داخلی آن کشورها (GDP) بوده است.جهان همان دهکده کوچک است که در جهت کسب مهارت، تبادل ثروت و علم نیازمند تبادل نیروی انسانی  ، تعامل و نهایتاً هم افزایی  می‌باشد ،عواملی مانند:
1. پایین بودن سطح توسعه و درآمد سرانه کشور ها
2. تفاوت نرخ بیکاری در کشورهای مبدأ و مقصد
3. شکاف درآمدی بین کشور مبدأ و مقصد
4. نظام آموزش عالی
5. عوامل اجتماعی و سیاسی،بر جذب و مهاجرت نیروی انسانی ماهر تأثیرگذارند.
موضوع صدور خدمات و اعزام نیروهای فنی مهندسی و نیروی کار نیازمند بازتعریف میباشد.نیروی انسانی متخصص شرط لازم برای از بین بردن عقب‌ماندگی اقتصادی و استفاده از ظرفیتها و ایجاد انگیزه های لازم برای پیشرفت بوده و عاملی مهم در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری مناسب است. آمار بالای بیکاری در کشور نشان میدهد که برنامه‌ریزی در جهت ایجاد اشتغال برای این افراد که دارای تحصیلات و مهارت های لازم نیز هستند ، ضروری است .
در دولت تدبیر و امید می‌توان نیروهای تخصصی مازاد خود را با رویکردی خلاقانه و با استفاده از قدرت دیپلماسی و بسط مناسبات با دیگر کشورها  به خارج از کشور اعزام نمود  . لازم به ذکر است بر اساس گزارش بانک جهانی در سال 2013 کشورهای آمریکا، روسیه ، عربستان ، سوئیس ، آلمان، کویت ، فرانسه ، لوکزامبورگ ، هلند و قطر به ترتیب دارای بیشترین میزان جذابیت برای مهاجرین و سهم از ارسال وجه توسط مهاجرین به کشورهای خود بوده اند ، بنابراین با حفظ اصول دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران می توان هریک از این کشورها را به عنوان کشورهای هدف برای اعزام نیروی کار در نظر گرفته و برنامه ریزی نمود.
جلوگیری از پیامدهای خروج غیرقانونی، افزایش درآمد ارزی، کاهش فقر وبیکاری، بهبود تراز پرداختهای حساب جاری ، انتقال تجارب مدیریتی و کارآفرینی به کشور مبدأ ، بهبود وضعیت اعتباری کشور برای استقراض خارجی از جمله فرصت های ناشی از مدیریت اعزام نیروی کار و اشتغال در خارج می باشد.
برای دستیابی به این هدف نیازمند یک اجماع بین دستگاههای مرتبط با موضوع اعزام نیروی کار مانندوزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی- وزارت امور خارجه- وزارت صنعت، معدن و تجارت- وزارت کشور – دادگستری-بانک مرکزی-سازمان تامین اجتماعی -شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور -انجمن صنفی دفاتر مشاوره شغلی و کاریابی های بین المللی هستیم.
در این جا لازم میدانم به مهمترین اهداف و وظایف شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور که میتواند مکمل اهداف ساماندهی نیروی کار و بهره برداری از فرصتِ خدمات فنی مهندسیخارج از مرزها باشداشاره نمایم:
 بررسی و تصویب سیاست ها و برنامه های کلان در ارتباط با ایرانیان خارج از کشور؛
 حمایت از حقوق حقه و هویت ایرانیان خارج از کشور؛
 کمک به ترویج خط و زبان فارسی در میان ایرانیان خارج
 هماهنگی و بهینه سازی سیاست های اجرایی دستگاه های مختلف در نحوه ارائه خدمات به ایرانیان خارج از کشور؛
 اتخاذ تدابیر لازم برای تعامل سازنده با ایرانیان خارج از کشور و تسهیل حضور و مشارکت آنان در عرصه های مختلف سازندگی و توسعه کشور؛
وظائف گفته شده در شرایطی است که ایرانیان خارج از کشور در سطح جهان از جایگاههای مناسبی برخوردارند. به عنوان مثال:به گزارش تامسون رویترز موسسه معتبر رنکینگ جهانی در سال 2014 تعداد 24 نفر از ایرانیان، بالاترین سطح علمی را در فهرست سکانداران علم جهان کسب نموده‌اند که از این تعداد 10 نفر از آنان در داخل کشور و 12 نفر دیگر در خارج از کشور به سر می‌برند.
بر اساس فهرستی که گروه مطالعاتی ایرانی در آمریکا منتشر کرده است بیش از 500 پروفسور ایرانی‎تبار در ایالات متحده در معتبرترین دانشگاههای این کشور نظیرMIT ، هاروارد، پرینسون و استنفورد مشغول فعالیت هستند و در مرکز تحقیقات فضایی آمریکا ناسا و در بخش پژوهش ، حدود 120 دانشمند از تمامی ملیت ها مشغول به کارند که 60 نفر از آنان ایرانی هستند.ایرانیان مهاجر در آمریکا از جمله ثروتمندترین و برجسته ترین افراد علمی، فنی و اقتصادی در این کشور به شمار می روند. کميسيون اروپا در گزارشي که در خصوص وضعيت بهداشت حرفه‌اي در 17 کشور اروپايي منتشر کرده ، آمارهاي جالبي را در خصوص جايگاه پزشکان ايراني در سيستم بهداشتي کشورهاي اروپايي نشان مي‌دهد که پزشکان ايراني در رتبه‌هاي نخست پزشکان خارجي قرار دارند.
 به لحاظ آماری ، بعد از آلمانی ها، ایرانیان دومین گروه بزرگ مهاجران تحصیلکرده را در کانادا تشکیل می دهند.ایران به عنوان اولين کشور خارج از منطقه اروپاست که بيشترين تعداد پزشک را به کشور ايتاليا صادر کرده است.  پزشکان ایرانی در آلمان جزء بهترین متخصصان شناخته شده‌اند  . بیش از 1400 ایرانی در بورس دبی سرمایه گذاری کرده اند و بگونه ای که سرمایه های ایرانی در خلال بحران مالی در امارات ، توانست بورس آن کشور را از سقوط نجات دهد ، آمریکا اعلام کرده ایرانیان تنها اقلیت مهاجری هستند که نه تنها هزینه ای بر دوش آن کشور نگذاشته بلکه برای آنان خلق ثروت،  کرده اند، از دیگر مولفه های موثر ایرانیان جایگاه لابیگری آنان برای اشتغال و جذب هموطنانشان در کشور میزبان میباشد. لذا از آنجا که ایرانیان توانمند و دارای مهارت ،عناصر مؤثری در کشورهای میزبان بوده‌اند و توانسته‌اند ظرفیت خویش را در جهت خدمت به مردم کشور مقصد بکار گیرند ، مطمئناً برای ساماندهی بهینه صدورِ خدمات فنی و مهندسیِ سرزمینِ پدریِ خود موثرتر خواهند بود.
با عنایت به برنامه های توسعه ای و سند چشم انداز میتوان بوسیله برنامه ریزی اصولی در جهت تحقق توسعه پایدار کشور و به دنبال آن ایجاد اشتغال برای افراد فاقد شغل و نیروهای متخصص مازادایرانی به خصوص افراد تحصیل کرده و دارای مهارت های مختلف،گامی مؤثر برداشت و با طراحی برای گسیل نیرو ،  وبرطرف نمودن مشکلات اعزام نیروی کار، تحقق این اهداف را شاهد بود.
از جمله مشکلات اعزام نیرو میتوان به موارد ذیل اشاره کرد :
• کمبود اطلاعات منسجم و به روز از فرصت های شغلی موجود در کشورهای پذیرنده نیرو ،
• عدم وجود یک نظام جامع اطلاع رسانی شغلی جهت شناخت وضعیت عرضه و تقاضای نیروی کار ،
• کمبود دوره های آموزشی متناسب با نیاز بازارهای کار جهانی ،
• پایین بودن سطح مهارت و عدم آشنایی بخشی از کارجویان ایرانی با موازین و استانداردهای بین المللی کار،
•  هزینه های بالا ی فرایند اعزام نیروی کار از طریق موسسات کاريابي (شامل بررسی مدارک و گرفتن وکیل، نمره زبان، دوره های آموزشی، تخصصی و توجیهی، جاری و ...)
در پایان لازم است اشاره شود که ایرانیان خارج کشور در تمام کشورهای جهان شرایطی استثنايی را رقم زده اند و اینک ما با اراده مصمّم بر اتخاذ دو رویکرد خدمت محور و فرصت محور ، ضمن ایجاد مطلوبترین بستر برای دستیابی به صدور هدفمند وکم هزینه خدمات فنی مهندسی ، میتوانیم دستاورد عظیمی را نصیبِ کشور و هموطنانِ در انتظار فرصتهای شغلی نماییم .